1959 yılında başlayan Türkiye-AB ilişkilerinin en önemli ayaklarından birisi mali işbirliğidir. Adaylık statüsünün kesinleştiği 1999 yılı ile üyelik müzakerelerinin başladığı 3 Ekim 2005 tarihi AB ile olan mali işbirliğinde yeni birer dönem başlatmıştır. Adaylık statüsünün kesinleşmesiyle başlayan 2002-2006 dönemi mali yardımları ile ağırlıklı olarak müktesebat uyumuna yönelik kurumsal kapasite artırma projeleri finanse edilmiştir. Avrupa Birliği’nin yeni bütçe dönemi olan 2007-2013 periyodunda ise daha kapsamlı alanlarda fon sağlanan bir süreç başlamıştır.

Bu kapsamda, Avrupa Birliği, aday ve potansiyel adaylara sağlanan tüm katılım öncesi yardımların çerçevesini çizmek üzere Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı’nı (Instrument for Pre-Accession Assistance-IPA) uygulamaya koymuştur. Önceki dönemde kullanılmakta olan tüm mekanizmaları tek bir başlıkta toplayan IPA ile aday ülkelere sağlanan yardımların üyelik müzakerelerine yardımcı olması ve üyelikle birlikte kullanmaya hak kazanılacak yapısal fon uygulamalarına hazırlık yapılması amaçlanmaktadır.

Geçiş Dönemi ve Kurumsal Yapılanma, Bölgesel ve Sınır ötesi İşbirliği, Bölgesel Kalkınma, İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi ve Kırsal Kalkınma başlıkları altında fon sağlayan IPA mekanizmasının yürürlüğe girmesiyle birlikte Türkiye-AB mali işbirliği sürecinde yeni bir yapılanma ortaya çıkmıştır. Bu kapsamda, Ulaştırma Bakanlığı, ulaştırma sektörüne tahsis edilen katılım öncesi AB mali yardımlarının yönetiminde sorumlu Program Otoritesi olarak tayin edilmiştir. Fonların programlanması, uygulanması, izlenmesi, değerlendirilmesi ve denetlenmesi görevleri Program Otoritesi olarak Bakanlığımız sorumluluğundadır. Bakanlığımız içerisinde IPA sürecine ilişkin yeni bir yapılanma ortaya konmuş, Avrupa Birliği Koordinasyon Dairesi IPA Yönetim Birimi olarak görevlendirilmiştir.

IPA sürecinin ilk ayağı olan programlama faaliyetler çerçevesinde 2007-2009 dönemi için sağlanan fonların kullanılacağı öncelik alanları, projeler ve uygulama yapısını ortaya koyan Ulaştırma Operasyonel Programı hazırlanmıştır. 7 Aralık 2007 tarihi itibariyle Avrupa Komisyonu tarafından onaylanan Ulaştırma Operasyonel Programı sektörde yer alan tüm kamu ve özel sektör kurum ve kuruluşlarının katılımıyla hazırlanmıştır.

IPA fonlarını yönetimine ilişkin olarak Ulaştırma Bakanlığı içerisinde kurulan yapılanmannı Avrupa Komisyonu tarafından akredite edilmesi, AB ile ülkemiz arasında IPA Çerçeve Anlaşması ile Finansman Anlaşmasının imzalanmasını müteakiben Ulaştırma Operasyonel Programı uygulamaya geçecektir.